Dom Kultury »Śródmieście«
(Tekstualia publisher)
Name of the organization in English:“Śródmieście” Community Center
Address: Smolna ul. 9, 00-375 Warsaw, Poland (ul. Smolna 9, 00-375 Warszawa, Polska)
Statutory representative: Joanna Strzelecka, director
Phone: (+48 22) 826-25-86, (+48 22) 826-25-56;
Fax: (+48 22) 827-03-16,
E-mail: biuro@dks.art.pl
Website: www.dks.art.pl

Responsible editor: Żaneta Nalewajk

Podporniki / Supporters

Dom Kultury Śródmieście

Izdaje / Publications

Protimluv within Tekstualia_4(27)-2011_inside_PL.pdf

Czeski „Protimluv” w „Tekstualiach”

SPIS TREŚCI

ARTYKUŁY WSTĘPNE

♦ Żaneta Nalewajk, Przestrzeń spotkania III – czeski „Protimluv” w „Tekstualiach”
♦ Jiří Macháček, Wielobarwny tygielek „Protimluvu”, przełożył Franciszek Nastulczyk

STUDIA I ESEJE O LITERATURZE
♦ Oskar Mainx, Intertekstualność w twórczości nieoficjalnej lat 50. (Egon Bondy i inni autorzy publikujący w serii wydawniczej Půlnoc), przełożyła Olga Czernikow
♦ Miroslav Zelinský, Ślady i obrazy, przełożyła Olga Czernikow
♦ Petr Hruška, „Poeta dziś gówno znaczy” (Antonín Sova) – sytuacja poezji w latach 90. ubiegłego wieku, przełożyła Kamila Szymańska

STUDIA I ESEJE O ARCHITEKTURZE I SZTUCE
♦ Martin Strakoš, Malarz Oskar Kokoschka przez pryzmat Morawskiej Ostrawy, przełożyła Kamila Szymańska
♦ Martin Strakoš, Styl brukselski w Ostrawie i okolicach I. Uwagi na temat architektury lat 50. i 60. z okazji 50. rocznicy EXPO w Brukseli, przełożyła Kamila Szymańska
♦ Martin Strakoš, Styl brukselski w Ostrawie i okolicach III. Uwagi na temat architektury lat 50. i 60. z okazji 50. rocznicy EXPO w Brukseli, przełożyła Kamila Szymańska

ESEJE
♦ Martin Skýpala, Krótki spacer po polu minowym współczesnej czeskiej liryki albo Poezja salonowa, zaangażowana i postulat autentyczności, przełożyła Olga Czernikow
♦ Jaroslav E. Frič, Zmarł Jan B., przełożyła Kamila Szymańska
♦ Jiří Macháček, Festiwal płynnej nowoczesności, przełożyła Kamila Szymańska
♦ Jiří Macháček, Cage żyje, zabijmy Cage’a!, przełożyła Kamila Szymańska
♦ Jiří Macháček, Zostawić sobie własną śmierć, przełożyła Kamila Szymańska

SZTUKI PIĘKNE
♦ Martin Mikolášek, W dyskursach, kodach i narracjach. O twórczości Františka Kowolowskiego, przełożyła Dorota Dobrew
♦ Martin Mikolášek, „Zamarłe chwile” malarki Hany Puchovej, przełożyła Dorota Dobrew

POLITYKA
♦ Herbert M. Procházka, Pochwała obłędu?, przełożyła Dorota Dobrew

POEZJA
♦ Milan Andrássy, Maszyny, przełożył Leszek Engelking
♦ Petr Hruška, Piąta (wiersz z tomu Auta vjiždějí do lodí, Brno 2007, Host), przełożył Leszek Engelking
♦ Martin Skýpala,  wybór wierszy z tomu Příběhy písmen (Historie liter): Zwiastowanie, Klocki, Chwila szczęścia, Zła karma, Kariera pana H., Halucynacje, P. Zaginiona, Pan V., Pani G., Pan M., Pan M., przełożył Leszek Engelking
♦ Ivan Švanda,  wybór wierszy z tomów Minulé sny i Na svahu: Taka spokojna woda, Ostatni karnawał, Walc pożegnalny, Trójca, Na zboczu, Powrót do Kolchidy, przełożył Leszek Engelking
♦ Jaroslav Žila, wybór wierszy z tomu V hrudi pták (W piersi ptak), przełożył Leszek Engelking

PROZA
♦ Jan Balabán,  Przez szczelinę w lodzie, przełożyła Kamila Szymańska
♦ Ota Filip, Ósmy, czyli jeszcze niedokończony życiorys, przełożyła Kamila Szymańska
♦ Hnát Daněk, W POGONI za intestinum caecum (wersja: W pogoni za robalem), przełożyła Dorota Dobrew 

Artykuły wstępne

Żaneta Nalewajk

Przestrzeń spotkania III: czeski „Protimluv” w „Tekstualiach”

Z wielką przyjemnością oddajemy do rąk polskich czytelników wybór tekstów z kwartalnika „Protimluv” wydawanego w Ostrawie, przygotowany w ramach międzynarodowego projektu Czasopismo w czasopiśmie. Od 2009 roku „Tekstualia” są w gronie partnerów (pochodzących między innymi ze Słowenii, Słowacji, Czech, Węgier, Rumunii, Włoch, Czarnogóry, Macedonii, Chorwacji, Serbii, Litwy, Austrii i Wielkiej Brytanii) tego przedsięwzięcia (zainicjowanego dziewięć lat temu przez redaktorów słoweńskiego periodyku „Apokalipsa” – Stanislavę i Primoža Reparów). Sprzyja ono wypracowaniu wysokich standardów wymiany międzynarodowej w dziedzinie literatury oraz promującego koncepcję wzajemnego wspierania się jej twórców.
Po prezentacji słowackiego „Romboidu” („Tekstualia” 2009, nr 4/19) i serbskiego czasopisma „AKT” („Tekstualia” 2011, nr 1/20) przyszła pora na współpracę polsko-czeską. Jej owocami są publikowane na łamach tego numeru teksty w przekładach Olgi Czernikow, Doroty Dobrew, Leszka Engelkinga, Franciszka Nastulczyka i Kamili Szymańskiej, a także utwory literackie i artykuły, które miały pierwodruk w „Tekstualiach”, a teraz doczekały się druku w tłumaczeniach na język czeski w ostrawskim czasopiśmie. Celem tej wymiany jest ułatwienie polskim i czeskim czytelnikom dostępu do najnowszej literatury zagranicznej oraz tekstów zawierających refleksję na jej temat, zanim trafią one do ich rąk w wydaniu książkowym, co najczęściej okazuje się niestety kwestią lat.
„Protimluv” jako jedno z najważniejszych czeskich czasopism poświęconych literaturze i sztuce, a zarazem jedyny tego typu kwartalnik w Ostrawie, wyrasta z genius loci tego niepowtarzalnego miasta, w którym krzyżują się nie tylko narodowości, style architektoniczne i muzyczne, lecz także języki i literatury. Ostrawa to miasto kontrastów, w którym duchowość manifestująca się w sztuce współistnieje, a czasem kłóci się z tym, co przemysłowe. Wspomniana różnorodność przesądza o osobności miejsca. Nie chodzi jedynie o genius loci, lecz także o genius temporis. Jego świadectwa to zarówno wskazujące na upływ czasu zróżnicowanie architektoniczne miasta, jak i alegorie czasu na osiemnasto-, dziewiętnasto- i dwudziestowiecznych zegarach, które można obejrzeć w ostrawskim muzeum. Znajdziemy tam między innymi zegar wznoszący się na antycznych kolumnach – znak podtrzymywanej przez sztukę pamięci czasu; zegar dźwigany przez dwie klęczące postacie o silnych ramionach – alegorię ludzkiego zmagania z tym, co temporalne; są tam także kobiece, kulturowe personifikacje czasu: kobieta ze słońcem w dłoni, z sową na ramieniu, dziewczynka na zegarowej huśtawce, kobieta unosząca w dłoniach kulę ziemską, na której poruszają się wskazówki zegara.
Wspomniana swoistość Ostrawy wyrastająca z genius loci i genius temporis udziela się – w najbardziej pozytywnym znaczeniu tego słowa – także „Protimluvovi”. Dowodem na to są na przykład prezentowane w numerze szkice o architekturze, na której czas nieubłaganie odciska swoje ślady. 
Charakterystyczna dla autoró „Protimluvu” wrażliwość na genius loci i genius temporis nie jest jednak tożsama z niechęcią twórców do przekraczania granic – terytorialnych, literackich, kulturowych, poznawczych. Świadectwem tego może być jeden ze zwyczajów wydawniczych obowiązujących w środowisku skupionym wokół czeskiego kwartalnika (wytrwale animującego życie kulturalne miasta i wnoszącego istotny wkład w budowanie współczesnej kultury czeskiej). Istnieje tam tradycja – znana wprawdzie w Polsce i na świecie, ale w zupełnie innym, stoczniowym kontekście – chrzczenia nowo wydanych książek. Ten niegdyś religijny obyczaj, zgodnie z którym człowiek zdany na łaskę żywiołów powierzał swój statek opiece opatrzności/ bóstwa – w Morawskiej Ostrawie zyskał charakter świecki i został powiązany z wytworami kultury słowa. W tym znaczeniu symboliczny chrzest książki to znak ufności nie tylko w jej dobry los i szeroko zakrojoną (a nie wyłącznie lokalną recepcję), lecz także podtrzymywanej na przekór wszystkiemu wiary w przyszłość literatury i kultury.

https://picasaweb.google.com/Tekstualia/SkocjanFestiwalReviewWithinReview2011
https://picasaweb.google.com/Tekstualia/Ostrawa1921102011
https://picasaweb.google.com/Tekstualia/KoperFestiwalReviewWithinReview2011
https://picasaweb.google.com/Tekstualia/TriestFestiwalReviewWithinReview2011
https://picasaweb.google.com/Tekstualia/SezanaFestiwalReviewWithinReview2011
https://picasaweb.google.com/Tekstualia/LjubljanaIOkoliceFestiwalReviewWithinReview2011

Mediji / Media

http://warsaw.czechcentres.cz/program/travel-events/-tekstualia-klimaty-czeskie/
http://dks.art.pl/files/1325671545/tekstualia_nr_4_%2827%29_2011_-_opis_numeru.pdf
http://www.tekstualia.pl/index.php?DZIAL=teksty&ID=663
http://www.tekstualia.pl/index.php?DZIAL=numer
http://www.tekstualia.pl/index.php?DZIAL=teksty&ID=664

Ocena / Evaluation

The whole Visegrad project served mutual understanding, dialogue writers of literature and art, also favored the guests with a presentation of Polish culture abroad – at festivals in Skocjan (Slovenia) and in Ostrava (Czech Republic). It is conducive to promoting international culture of creative expression. There were unique events during which not only the editors, authors and publishers from various countries were able to discuss, but also different cultures could meet and engage in true dialogue. The exceptional nature of the project lies in the fact that it does not favor only superficial integration of partners from the Visegrad countries, but creates real conditions for mutual understanding and allows participants to read the latest literature published in these countries.